Ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς θέτουν όρια, επικοινωνούν και στηρίζουν τα παιδιά τους διαμορφώνει τρία βασικά γονικά μοτίβα. Ας δούμε τα χαρακτηριστικά του καθενός και τι δείχνουν οι έρευνες για την ανάπτυξη των παιδιών.
💬 Διαλεκτικοί γονείς
- Ενθαρρύνουν τη συζήτηση και την ανταλλαγή επιχειρημάτων.
- Θέτουν κανόνες & συνέπειες για ανεπιθύμητες συμπεριφορές, αφού εξηγήσουν τη λογική τους.
- Δεν ξεχνούν να αναγνωρίζουν και να επαινούν τα θετικά στοιχεία των παιδιών τους.
- Λαμβάνουν υπόψιν τα συναισθήματα & τις ανάγκες του παιδιού, καθώς μπορεί να διαφέρουν από τα δικά τους.
- Παρέχουν ένα περιβάλλον υποστήριξης, που ταυτόχρονα προάγει την πρωτοβουλία των παιδιών τους.
Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά σ’ αυτές τις οικογένειες:
- Είναι υπεύθυνα, ανεξάρτητα, μπορούν να λάβουν και μόνα τους αποφάσεις, αφού αξιολογήσουν την κάθε κατάσταση.
- Έχουν την καλύτερη γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη συγκριτικά με τα υπόλοιπα γονικά στυλ.
- Γίνονται ενήλικες που δε διστάζουν να εκφράζουν τη γνώμη και τις ανάγκες τους.
🧑⚖️ Αυταρχικοί γονείς
- Έμφαση στην τιμωρία και στα αρνητικά στοιχεία του παιδιού παρά στον έπαινο για τα θετικά στοιχεία.
- Έμφαση στην υπακοή & το σεβασμό σε κανόνες προσώπων εξουσίας, που πρέπει το παιδί να ακολουθεί χωρίς εξαιρέσεις & χωρίς περιθώριο λάθους.
- Δεν εξηγούν τους κανόνες, είναι άκαμπτοι & δεν ενθαρρύνουν τη συζήτηση.
Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά σ’ αυτές τις οικογένειες:
- Συνήθως υπάκουα, αλλά δυσκολεύονται να λειτουργήσουν χωρίς καθοδήγηση και σαφείς κανόνες.
- Δυσκολία στη διαχείριση συναισθημάτων.
- Ως ενήλικες ή έφηβοι μπορεί να εκφράσουν αυξημένη αντιδραστικότητα προς πρόσωπα εξουσίας ή, αντίθετα, μεγάλη συστολή.
- Έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση.
🕊️ Παραχωρητικοί γονείς
- Έχουν ελάχιστες ή μηδαμινές προσδοκίες.
- Συμπεριφέρονται πιο πολύ ως φίλοι, παρά ως γονείς.
- Αποφεύγουν την άσκηση ελέγχου και αφήνουν τα παιδιά ελεύθερα.
- Μπορεί να δείχνουν υποστήριξη, αλλά δε διαμορφώνουν (με έπαινο ή αρνητικές συνέπειες) τη συμπεριφορά των παιδιών.
Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά σ’ αυτές τις οικογένειες:
- Δεν εμφανίζουν ιδιαίτερα ελλείμματα στην αυτοεκτίμηση.
- Έχουν επαρκείς κοινωνικές δεξιότητες.
- Αναπτύσσουν ανθυγιεινές συνήθειες (διατροφή, ύπνος, χρήση ηλεκτρονικών) & δυσκολεύονται στη ρύθμιση της συμπεριφοράς τους.
- Είναι παρορμητικά.
Γενικά, κάθε γονιός έχει συνήθως χαρακτηριστικά που ταιριάζουν σ’ ένα από τα παραπάνω μοτίβα συμπεριφοράς. Σε κάποιες περιπτώσεις, η συμπεριφορά του γονέα μπορεί να αλλάζει, ανάλογα με την εκάστοτε περίσταση (π.χ. αυταρχικοί γονείς για το σχολείο & διαλεκτικοί για τις κοινωνικές σχέσεις του παιδιού).
Βιβλιογραφία
Τάνταρος, Σ. (2011). Οικογένεια και ανάπτυξη του παιδιού και του εφήβου: Θεωρητικές προσεγγίσεις και προβληματισμοί. Στο Σ. Τάνταρος (Επιμ.), Ανθρώπινη ανάπτυξη και Οικογένεια (σσ. 15–38). Αθήνα: Πεδίο.
Sanvictores, T., & Mendez, M. D. (2022). Types of Parenting Styles and Effects on Children. National Library of Medicine (StatPearls).